Nowa ustawa o kredycie konsumenckim (CCD2) – co zmieni się w reklamach, ocenie zdolności i kosztach kredytu?

Czym jest CCD2 (dyrektywa 2023/2225) i dlaczego w Polsce powstaje nowa ustawa o kredycie konsumenckim?

Cel jest praktyczny: ujednolicić zasady w UE i dopasować je do rynku zdalnego, aplikacji mobilnych oraz ofert łączonych z usługami dodatkowymi. W polskich realiach oznacza to nowe definicje, nowe obowiązki informacyjne oraz bardziej rygorystyczną ocenę możliwości spłaty.

Stan na 18/01/2026 r.: rząd prowadzi prace nad projektem ustawy wdrażającej CCD2 (projekt w wykazie prac: UC82). Najważniejszy dla konsumenta wniosek jest prosty: część praktyk sprzedażowych ma zostać „uszczelniona”, ale konkretne brzmienie przepisów i sankcje wynikną z polskiej ustawy wdrażającej.

Jakie umowy obejmie CCD2, a jakie wyłącza, i co to oznacza dla pożyczek online, limitów w ROR oraz „płatności odroczonych” (BNPL)?

Dyrektywa wyłącza m.in. kredyty zabezpieczone hipoteką i umowy stricte mieszkaniowe. W praktyce w centrum zmian są kredyty zdalne, pożyczki online, kredyty odnawialne oraz modele, w których koszt „rozlewa się” na opłaty dodatkowe.

Most do polskich realiów: dziś, według polskiej definicji, kredyt konsumencki obejmuje umowy do 255 550 zł (albo równowartość w walucie obcej). CCD2 wprowadza unijny próg 100 000 EUR oraz szczegółowe wymogi dotyczące procesu i informacji, które mają być porównywalne w całej UE.

Zmiany odczujesz także przy limitach w ROR i kredytach odnawialnych, ponieważ dyrektywa przewiduje odrębne zasady dla przekroczeń i kredytów odnawialnych, tak aby koszt i zasady spłaty nie ginęły w „drobnych opłatach”.

Co zmieni się w reklamach kredytów: jakie informacje muszą być podane, jak mają wyglądać komunikaty na urządzeniach mobilnych i czego reklamie nie wolno sugerować?

Standardowe informacje obejmują m.in.: stopę oprocentowania, łączną kwotę kredytu, RRSO, czas trwania umowy, całkowitą kwotę do zapłaty, a gdy dotyczy to rat, także kwotę rat i ich liczbę. Jeśli oferta zależy od dodatkowych usług, reklama ma to jasno wskazać.

Dyrektywa zakazuje komunikatów, które sugerują, że kredyt poprawi Twoją sytuację finansową, że jest „bez ryzyka” albo że będzie łatwy do uzyskania bez badania sytuacji. Reklama ma prowadzić do decyzji na podstawie danych, a nie emocji.

Jak będą wyglądały obowiązki informacyjne przed zawarciem umowy: formularze, RRSO, całkowity koszt kredytu, opłaty dodatkowe i zgody bez „domyślnie zaznaczonych” pól?

CCD2 utrzymuje logikę jednolitego formularza informacji przedumownych (SECCI), jednocześnie dopasowuje go do kanałów cyfrowych i wzmacnia obowiązek jasnego pokazania: RRSO, całkowitego kosztu kredytu, opłat dodatkowych oraz warunków usług dodatkowych.

Dyrektywa wskazuje na zakaz konstruowania procesu sprzedaży tak, aby zgody na płatne dodatki „wskakiwały” automatycznie. Jeśli usługa dodatkowa kosztuje, zgoda ma być wyrażona świadomie, a nie poprzez domyślnie zaznaczone pole.

Jak zmieni się ocena zdolności kredytowej w CCD2: jakie dane mają znaczenie, jak bank/pożyczkodawca ma badać „możliwość spłaty” i czego nie powinien robić?

Dyrektywa wymaga, aby kredytodawca ocenił, czy konsument jest w stanie spłacić kredyt w okresie trwania umowy, biorąc pod uwagę typowy przebieg spłaty. Informacje powinny pochodzić od Ciebie i, jeśli to potrzebne, z właściwych baz danych, z zachowaniem zasad ochrony danych.

Praktyczny przykład: jeśli masz dochód 6 000 zł netto i stałe wydatki (czynsz, rachunki, raty) 4 000 zł, kredytodawca powinien policzyć realny bufor na spłatę i sprawdzić, czy rata nie wypchnie Cię w trwałe zaległości. To jest sedno „możliwości spłaty”, a nie sama deklaracja we wniosku.

Co CCD2 zmieni w kosztach kredytu: które opłaty i prowizje będą pod większą kontrolą, jak rozumieć „nadmierne opłaty” i jak to wpływa na konstrukcję ofert?

Dyrektywa wymaga mechanizmów ograniczających praktyki prowadzące do nadmiernego kosztu kredytu, w tym w obszarze opłat i konstrukcji ofert. W Polsce oznacza to dostosowanie przepisów i nadzoru do standardu CCD2, a konkretne progi, definicje i sankcje wynikną z ustawy wdrażającej.

Prosty obraz kosztu: jeśli pożyczasz 5 000 zł na 12 miesięcy, a poza odsetkami pojawia się prowizja 500 zł i płatna usługa dodatkowa 20 zł miesięcznie, to sam „pakiet opłat” daje 740 zł kosztu, zanim policzysz odsetki. CCD2 kładzie nacisk na to, aby takie elementy były widoczne i porównywalne w informacji przedumownej.

Jakie nowe zasady obejmą sprzedaż wiązaną i usługi dodatkowe (ubezpieczenia, pakiety), oraz gdzie pojawią się najczęstsze pułapki kosztowe?

Dyrektywa rozróżnia sprzedaż wiązaną (kredyt i produkt dodatkowy jako pakiet, którego nie da się rozdzielić) oraz sprzedaż łączoną (produkty dostępne oddzielnie, ale oferowane razem). Dla Ciebie najważniejsze jest to, że koszt dodatków ma być pokazany jasno, a instytucja ma wskazać, czy kredyt da się zawrzeć bez nich.

W odniesieniu do ubezpieczeń CCD2 przewiduje mechanizm „czas na porównanie”: gdy ubezpieczenie jest warunkiem kredytu, konsument powinien mieć możliwość przedstawienia alternatywnej oferty. To ogranicza ryzyko przepłacenia za polisę dodaną tylko dlatego, że była „w paczce”.

Jakie prawa zyskujesz po podpisaniu umowy: odstąpienie, wcześniejsza spłata, rozliczenie kosztów i obsługa reklamacji w kanałach zdalnych?

W Polsce już dziś standardem jest prawo odstąpienia od umowy kredytu konsumenckiego w terminie 14 dni (szczegóły wynikają z polskich przepisów). CCD2 utrzymuje silny nacisk na informowanie o tym prawie oraz na trwały nośnik w relacjach zdalnych.

Przy wcześniejszej spłacie CCD2 przewiduje ograniczenie rekompensaty dla kredytodawcy, m.in. limit 1% albo 0,5% w zależności od czasu do końca umowy, a także próg, poniżej którego rekompensata nie jest naliczana (np. gdy kwota wcześniejszej spłaty w ciągu 12 miesięcy nie przekracza określonego limitu).

W razie sporu dyrektywa wzmacnia dostępność procedur reklamacyjnych w kanałach zdalnych. Dla Ciebie oznacza to prostszy ślad dowodowy: komunikację pisemną, potwierdzenia, harmonogramy i rozliczenia kosztów w trwałej formie.

Jak przygotować się do CCD2 w praktyce: checklista dla kredytobiorcy oraz checklista zgodności dla kredytodawcy i pośrednika kredytowego?

Słowniczek pojęć

FAQ, najczęściej zadawane pytania