- Bank pyta o źródło pieniędzy, bo realizuje obowiązki AML/KYC: musi rozpoznać ryzyko, potwierdzić pochodzenie środków i sens transakcji.
- Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli planujesz większy przelew, wpłatę gotówki, sprzedaż mieszkania, spadek, darowiznę, przelew zagraniczny albo wypłatę z inwestycji.
- Jeśli bank wstrzyma transakcję, liczą się terminy z ustawy: w podstawowym trybie jest to maksymalnie 24 godziny (działanie banku) oraz maksymalnie 96 godzin (żądanie GIIF), łącznie do 120 godzin czyli 5 dni. Po tym okresie sprawa może wejść w dalszy tryb organów.
- Co zrobisz teraz? Zbierz 2–3 dokumenty do źródła środków, napisz spójny opis historii pieniędzy, uzupełnij tytuł przelewu i trzymaj potwierdzenia w jednym miejscu.
Dlaczego bank pyta o źródło pieniędzy? Ponieważ bank, jako instytucja obowiązana, stosuje AML i KYC, monitoruje transakcje i musi potrafić wykazać, że rozumie pochodzenie środków oraz cel płatności.
To nie jest „widzimisię” konsultanta. Zwykle działa automat: system widzi nietypowy ruch, prosi o wyjaśnienie, a pracownik zbiera dokumenty, które zamykają temat. Jeśli przygotujesz je zawczasu, ryzyko wstrzymania przelewu spada, a rozmowa z bankiem trwa krócej.
Warianty rozwiązań w skrócie – jakie masz opcje?
| Opcja | Kiedy wybrać | Zalety | Wady | Największe ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| Reakcja „na żądanie” | Bank pyta jednorazowo, bo masz przelew lub wpływ, który odstaje od Twojej historii | Szybko zamykasz sprawę, minimalizujesz wymianę wiadomości | Stres, pośpiech, ryzyko braków w papierach | Niepełne dokumenty, niespójny opis historii pieniędzy |
| Proaktywna aktualizacja KYC | Zmieniasz pracę, zaczynasz JDG, planujesz zakup nieruchomości, przelewy zagraniczne | Mniej pytań w przyszłości, spokojniejsze większe transakcje | Trzeba zebrać dokumenty „na czysto”, zanim bank zapyta | Nieaktualne dane, gdy sytuacja finansowa zmieni się po kilku miesiącach |
| Stała „paczka AML” | Regularnie obracasz większymi kwotami, inwestujesz, sprzedajesz aktywa, rozliczasz waluty | Porządek w dokumentach, spójna narracja, szybkie odpowiedzi do banku | Wymaga dyscypliny, kontroli wersji i bezpiecznego przechowywania | Brak dowodu „wejścia” środków, np. brak potwierdzenia przelewu na giełdę lub z giełdy |
Przykładowa decyzja: jeśli za tydzień idzie przelew z aktu notarialnego, przygotuj dokumenty dziś i opisz je jednym zdaniem w tytule przelewu oraz w krótkiej notatce dla banku.
Dlaczego bank pyta o źródło pieniędzy i na czym polega AML oraz KYC w praktyce klienta?
Bank porównuje Twoją transakcję z profilem klienta i oczekuje spójnego łańcucha: dokument źródłowy + dowód przepływu + sens płatności.
Dlaczego bank pyta o źródło pieniędzy? Bo AML (Anti Money Laundering) i KYC (Know Your Customer) wymagają od banku potwierdzenia, skąd pochodzą środki i czy transakcja pasuje do Twojego profilu.
W praktyce bank zbiera dane, weryfikuje tożsamość, ustala cel i charakter relacji, a potem prowadzi bieżący monitoring. Dokumentację AML przechowuje się w ustawowym reżimie, najczęściej przez 5 lat, a w określonych sytuacjach okres ten może zostać wydłużony.
Najważniejsza zasada: bank nie „ocenia” Ciebie, tylko porównuje transakcję z tym, co wie o Twoich dochodach, aktywności i celu płatności. Im lepiej to opiszesz i udokumentujesz, tym szybciej system „odpuszcza”.
Kiedy bank najczęściej uruchamia pytania o źródło pochodzenia środków i jakie transakcje „zapalają lampkę”?
Najczęściej „zapala lampkę” odstępstwo od Twojej historii: kwota, częstotliwość, kierunek, wielu nadawców, gotówka, świeży rachunek.
Najczęściej pytania pojawiają się wtedy, gdy kwota, kierunek lub schemat transakcji odstaje od Twojej historii rachunku albo od typowego profilu klienta.
Systemy AML reagują na zdarzenia opisane w analizach ryzyka jako typowe wzorce nadużyć: szybkie łańcuchy przelewów, wpływy od wielu nadawców bez jasnego tytułu, nagłe wysokie obroty na świeżym rachunku, częste wpłaty i wypłaty gotówki, przelewy z zagranicy bez umów lub faktur.
- Transakcje jednorazowe, duży przelew po sprzedaży aktywa, spadku, darowiźnie, wygranej, rozliczeniu inwestycji.
- Wzorzec „rozbicia”, kilka podobnych wpłat lub przelewów w krótkim czasie zamiast jednej operacji.
- Ryzyko sankcyjne, płatności do lub z podmiotów, które wymagają dodatkowej weryfikacji kontrahenta.
Jakie informacje bank ma prawo zebrać i co oznaczają pojęcia: „źródło pochodzenia środków” oraz „cel transakcji”?
„Źródło środków” to skąd są pieniądze, a „cel transakcji” to za co i dlaczego teraz, bank oczekuje odpowiedzi, którą da się połączyć z dokumentem.
Bank ma prawo zebrać dane potrzebne do identyfikacji i oceny ryzyka: Twoje dane, dane osoby działającej w Twoim imieniu, dane beneficjenta rzeczywistego, a także informacje o źródle środków i celu płatności.
Źródło pochodzenia środków to konkretne zdarzenie lub aktywność, z której pochodzą pieniądze będące w obrocie, np. wynagrodzenie, zysk z JDG, sprzedaż mieszkania. Cel transakcji odpowiada na pytanie „za co” lub „dlaczego teraz”: zakup, zwrot pożyczki, zaliczka, rozliczenie faktury, dywidenda.
Ustawa przewiduje też sytuacje podwyższonego ryzyka, np. dla PEP (osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne), gdzie bank intensyfikuje weryfikację źródła majątku i źródła wartości majątkowych. W praktyce oznacza to bardziej szczegółowe pytania i wyższy standard dokumentów.
Jak przygotować dokumenty do AML przy typowych źródłach pieniędzy: wynagrodzenie, działalność gospodarcza, sprzedaż nieruchomości, spadek i darowizna?
Najlepiej działają dokumenty „zamykające łańcuch”: skąd pieniądze przyszły + dowód wpływu + cel płatności, wszystko spójne kwotą i datą.
Najlepiej działają dokumenty, które zamykają pełny łańcuch: „skąd pieniądze przyszły” oraz „gdzie trafiły”, wraz z datą, stronami transakcji i kwotą.
Dla wynagrodzenia zwykle wystarcza umowa, pasek płacowy lub zaświadczenie od pracodawcy oraz wyciąg z wpływem. Dla JDG banki najczęściej akceptują PIT, np. PIT-36, PIT-36L, ewidencje (KPiR), wyciągi, faktury i potwierdzenia zapłaty. Dla sprzedaży nieruchomości najczytelniejszy jest akt notarialny i potwierdzenie przelewu ceny.
- Spadek, postanowienie sądu lub akt poświadczenia dziedziczenia, potwierdzenie przelewu, dokument podatkowy, np. zgłoszenie SD-Z2, jeśli dotyczy.
- Darowizna, umowa darowizny, potwierdzenie przelewu od darczyńcy, dokument podatkowy, zgłoszenie lub deklaracja zależnie od sytuacji.
Najpierw zbierz „dwa dowody”: dokument źródłowy (umowa, akt, PIT) oraz dowód przepływu (wyciąg lub potwierdzenie przelewu). To zestaw, który najczęściej ucina dodatkowe pytania.
Jak udokumentować większe wpłaty gotówkowe i wypłaty z bankomatu, aby bank nie wstrzymał przelewu ani nie ograniczył rachunku?
Przy gotówce liczy się spójność historii: skąd gotówka jest, kiedy była wypłata, gdzie była przechowywana, czemu wraca na rachunek.
Przy gotówce bank oczekuje wiarygodnego wyjaśnienia, skąd gotówka pochodzi i czemu wraca na rachunek lub czemu jest wypłacana, a najlepszym dowodem jest spójność: wypłata, przechowanie, ponowna wpłata.
Jeśli gotówka pochodzi z wcześniejszych wypłat, trzymaj potwierdzenia wypłat, historię rachunku i prostą notatkę: kiedy, po co, gdzie środki były przechowywane. Jeśli gotówka pochodzi ze sprzedaży ruchomości, umowy cywilne i potwierdzenia odbioru płatności porządkują temat. Wpłata w oddziale daje pokwitowanie, które często ma większą wartość dowodową niż luźne screeny.
Unikaj „rozdrabniania” tej samej kwoty na serię podobnych wpłat lub przelewów w krótkim czasie. Dla systemów AML to wzorzec, który często kończy się dodatkowymi pytaniami.
Jak przygotować się do przelewów zagranicznych i transakcji walutowych: SEPA, SWIFT, przewalutowanie, opis płatności oraz dokumenty od kontrahenta?
Przy przelewie zagranicznym bank patrzy na trzy rzeczy: kontrahenta, tytuł płatności, dokument potwierdzający sens ekonomiczny.
Przy przelewie zagranicznym bank patrzy na trzy rzeczy: kontrahenta, tytuł płatności i dokument, który potwierdza sens ekonomiczny przelewu.
Dla SEPA i dla SWIFT przygotuj umowę, fakturę, zamówienie lub korespondencję handlową, a w tytule wpisz konkret: numer faktury, numer umowy, opis usługi. Jeśli występuje przewalutowanie, zachowaj potwierdzenie kursu i rozliczenia, bo bank widzi kwoty w dwóch walutach i szuka spójności.
- Dla usług, umowa, faktura, potwierdzenie wykonania, np. protokół odbioru lub e-mail z akceptacją.
- Dla towarów, faktura, zamówienie, dokument wysyłki lub potwierdzenie dostawy.
Ustaw jeden standard opisu przelewów: „Faktura 12/01/2026, usługi IT, umowa 3/2025”. Bank odczytuje tytuł jak metadane, które łączą pieniądze z dokumentem.
Jak bank podchodzi do środków z inwestycji: giełda, obligacje, kryptowaluty i platformy inwestycyjne, oraz jakie potwierdzenia działają najlepiej?
Przy inwestycjach bank oczekuje dowodu „wejścia” i „wyjścia”: transfer na platformę i transfer z platformy, plus historia transakcji.
Przy inwestycjach bank oczekuje dokumentu z instytucji, która prowadzi rachunek inwestycyjny, oraz dowodu „wejścia” i „wyjścia” środków na rachunek bankowy.
Dla giełdy i obligacji najlepiej działa zestaw: wyciąg z rachunku maklerskiego (historia transakcji, prowizje, saldo), potwierdzenie wypłaty na konto oraz rozliczenie podatkowe, jeśli dotyczy. Dla kryptowalut banki często proszą o historię z giełdy (export CSV/PDF), potwierdzenia przelewów fiat na giełdę oraz z giełdy na konto, a także dane potwierdzające KYC na platformie (np. profil użytkownika, potwierdzenie weryfikacji).
Najbardziej przekonujący dowód: dokument z platformy + potwierdzenie przelewu bankowego + spójny opis. Same zrzuty ekranu bez danych nadawcy, odbiorcy i daty często nie zamykają tematu.
Co zrobić, gdy bank wstrzyma przelew lub zablokuje rachunek w ramach AML: terminy, tryb wyjaśnień, kontakt z bankiem i prawa klienta?
Masz dwa tory działania: komplet dokumentów i spójny opis, a równolegle pytanie do banku, czego brakuje i w jakim trybie jest blokada.
Gdy przelew utknie, działaj w dwóch torach: dostarcz dokumenty i opis źródła środków, a równolegle poproś bank o informację, czego dokładnie brakuje i w jakim trybie działa blokada.
Ustawa przewiduje mechanizm wstrzymania transakcji lub blokady rachunku: instytucja obowiązana może wstrzymać operację nie dłużej niż 24 godziny, a żądanie GIIF blokady rachunku może trwać do 96 godzin, łącznie to do 120 godzin w podstawowym trybie. W niektórych sprawach po tym etapie możliwy jest dalszy tryb organów, dlatego nie zakładaj, że każda blokada kończy się w 5 dni.
Najpierw napisz „historię pieniędzy” w 5 linijkach: skąd środki, z jakiego dokumentu, kiedy wpłynęły, dokąd idą, jaki jest cel. Dołącz 2–4 pliki i dopiero potem dzwoń, aby doprecyzować braki.
Nie dosyłaj losowych plików i nie zmieniaj wersji wyjaśnień co rozmowę. Niespójność opisu często wydłuża weryfikację bardziej niż sama kwota przelewu.
Dlaczego bank bywa lakoniczny: przepisy AML przewidują zakaz ujawniania części informacji związanych z analizą i zawiadomieniami, więc bank może prosić o dokumenty, ale nie zawsze poda pełne szczegóły „co dokładnie zadziałało”.
Jak zbudować „paczkę AML” na przyszłość: checklista dokumentów, spójny opis historii pieniędzy i zasady przechowywania potwierdzeń?
„Paczka AML” skraca weryfikację: jeden folder na zdarzenie, dokument źródłowy + dowód przepływu + krótka notatka.
„Paczka AML” to uporządkowany zestaw dokumentów i krótkiej narracji, który pozwala szybko wykazać pochodzenie środków oraz sens transakcji bez szukania maili i plików po całym dysku.
W praktyce trzymaj dokumenty w folderach według zdarzeń: „sprzedaż mieszkania 01/2026”, „dywidenda 2025”, „JDG podatki 2025”, a w środku zawsze dwa pliki: dokument źródłowy oraz dowód przepływu. Ustawa przewiduje reżim przechowywania dokumentacji, najczęściej przez 5 lat, a w określonych przypadkach okres ten może zostać wydłużony, dlatego przyjmij podobny horyzont dla własnego archiwum, zwłaszcza dla transakcji większych niż typowe miesięczne wpływy.
- Jedna notatka, 5–7 zdań o historii środków (data, źródło, kwota, cel).
- Jedna oś czasu, wpływ, przewalutowanie, przelew, zakup, rozliczenie.
- Jedno miejsce, folder szyfrowany lub menedżer dokumentów z kontrolą dostępu.
Checklista, co zrobić krok po kroku
- Zidentyfikuj źródło środków, jedno zdarzenie lub strumień: praca, JDG, sprzedaż, spadek, darowizna, inwestycje.
- Zbierz „dwa dowody”, dokument źródłowy (umowa, akt, PIT, raport z platformy) oraz dowód przepływu (wyciąg, potwierdzenie przelewu).
- Napisz krótki opis, 5 linijek: skąd, kiedy, ile, dokąd, po co.
- Uzupełnij tytuł przelewu, numer faktury, umowy, aktu, jasno nazwany cel płatności, bez skrótów zrozumiałych wyłącznie dla Ciebie.
- Spakuj pliki, jeden PDF na zdarzenie (np. akt + potwierdzenie przelewu) i nazwij go datą: 2026-01-sprzedaz-mieszkania.pdf.
- Ustal kanał kontaktu z bankiem, bezpieczna wiadomość w bankowości elektronicznej, e-mail wskazany przez bank, wizyta w oddziale.
- Zarchiwizuj dokumenty, folder z kontrolą dostępu na okres co najmniej 5 lat dla większych transakcji.
Słowniczek pojęć
FAQ, najczęściej zadawane pytania
Czy bank ma prawo pytać o źródło pochodzenia środków na moim koncie?
Tak, bank realizuje obowiązki AML/KYC i zbiera dane potrzebne do oceny ryzyka oraz udokumentowania pochodzenia środków. Zakres pytań zależy od profilu i transakcji.
Jakie dokumenty najszybciej potwierdzają źródło pieniędzy dla banku?
Najczęściej: dokument źródłowy (umowa, akt, PIT) oraz dowód przepływu (wyciąg lub potwierdzenie przelewu). Ten duet zwykle zamyka weryfikację.
Ile czasu bank może wstrzymywać przelew w ramach AML?
W podstawowym trybie ustawa przewiduje etap do 24 godzin oraz etap żądania GIIF do 96 godzin (łącznie do 120 godzin). W niektórych sprawach możliwy jest dalszy tryb organów.
Czy wpłata gotówki zawsze uruchamia kontrolę AML w banku?
Nie zawsze, ale większa wpłata lub seria podobnych wpłat często wywołuje pytania o pochodzenie gotówki. Najlepiej mieć spójne dowody: wypłata lub źródło oraz ponowna wpłata.
Jak opisać przelew, żeby bank nie zadawał dodatkowych pytań?
Wpisz konkret: numer faktury, umowy, aktu lub jasno nazwany cel płatności. Tytuł powinien dać się połączyć z jednym dokumentem.
Czy bank akceptuje środki z kryptowalut i jakie dowody są potrzebne?
Tak, bank zwykle oczekuje historii transakcji z platformy oraz dowodów przelewów fiat na giełdę i z giełdy na konto. Im pełniejszy łańcuch „wejście–handel–wyjście”, tym mniej pytań.
Co przygotować przed sprzedażą nieruchomości, żeby przelew z aktu notarialnego nie utknął?
Akt notarialny oraz potwierdzenie wpływu ceny na rachunek to podstawa, a przy kredycie dodatkowo dokumenty rozliczenia hipoteki. Trzymaj je w jednym pliku i dołącz spójny opis transakcji.
Źródła i podstawa prawna
- Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, tekst jednolity (ELI), dostęp: 29/01/2026 r.
- Ministerstwo Finansów / GIIF, raportowanie informacji do GIIF (komunikaty i materiały), dostęp: 29/01/2026 r.
- GIIF, „Analiza ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu” (Aneks), 04/12/2023 r.
- Najwyższa Izba Kontroli, materiały dot. AML (m.in. praktyka wstrzymań i blokad), 24/06/2024 r.
- ING Bank Śląski, „KYC – Poznaj Swojego Klienta” (definicje i praktyka), dostęp: 29/01/2026 r.
Dane liczbowe aktualne na dzień: 29/01/2026 r.
Jak liczone są przykłady: wyliczenia pokazują mechanikę terminów i procesu na uproszczonych założeniach. Rzeczywisty przebieg zależy od trybu sprawy, zakresu dokumentów i wewnętrznych procedur banku.
Co zrobisz po przeczytaniu tego artykułu?
- Ułóż opis „skąd i po co” dla najbliższej większej transakcji i dopasuj do niego tytuł przelewu.
- Zbuduj „paczkę AML”: dokument źródłowy + dowód przepływu + jedna notatka w 5 linijkach.
- Gdy bank zapyta, odpowiadaj jednym zestawem plików i trzymaj spójność wersji, to najszybsza droga, by temat dlaczego bank pyta o źródło pieniędzy zamknąć bez wielodniowych przestojów.
Aktualizacja artykułu: 29 stycznia 2026 r.
Autor: Jacek Grudniewski
Ekspert ds. produktów finansowych i pasjonat rynku nieruchomości
Kontakt za pośrednictwem LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Treści w artykule mają charakter wyłącznie informacyjny i nie są poradą finansową, prawną ani rekomendacją inwestycyjną. Wszelkie decyzje podejmujesz na własną odpowiedzialność. Przed ich podjęciem, skonsultuj się z licencjonowanym specjalistą. Autor nie ponosi odpowiedzialności za skutki działań podjętych na podstawie tych informacji. Artykuł może zawierać linki afiliacyjne.
Brak odpowiedzi